Krótka historia teatru w Tomaszowie Mazowieckim

250 LAT TEATRU PUBLICZNEGO W POLSCE

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

 

 

 

 

 

Projekt ,,Krótka historia teatru w Tomaszowie Mazowieckim” dobiegł końca…

Tomaszów Mazowiecki nigdy nie posiadał zawodowej sceny teatralnej, ale nie oznacza to, że w dziejach miasta teatr nie odegrał ważnej roli. Jak wskazują opracowania naukowe – od początku istnienia miasta teatr miał ogromne znaczenie jako forma rozrywki oraz ważny element aktywności społecznej. W mieście istniały sceny ogródkowe, na których występowały nie tylko mniej znane wędrowne trupy aktorskie, ale również takie osobistości jak Gabriela Zapolska czy Aleksander Zelwerowicz. Wędrowne zespoły prezentowały się na scenach ogródkowych, w kamienicach oraz w „Szwajcarskiej Dolinie” (obecnie Park Miejski). Wiele z tych miejsc funkcjonuje do dziś (np. wybudowany w 1903-1904 r. budynek kino-teatru „Włókniarz”). Nie mniej ważna dla wizerunku miasta była historia teatrów amatorskich, wśród których najciekawszym zjawiskiem było istnienie „Teatru Włókniarzy” prowadzonego przez Stanisława Wilczyńskiego. W związku z rocznicą 250 lat istnienia teatru publicznego w Polsce Miejski Ośrodek Kultury zrealizował działania, które przybliżyły historię teatru w mieście i pokazały, jak ważną rolę w rozwoju miasta pełniła ta sztuka.

W ramach projektu odbyły się:

  • warsztaty teatralno-filmowe dla młodzieży i dorosłych, które przybliżyły specyfikę teatru końca XIX wieku
  • gra miejska
  • wykłady popularnonaukowe dotyczące przejawów życia teatralnego w Tomaszowie
  • powstała broszura edukacyjna dla nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych dotycząca lokalnej historii teatru

CO ZROBILIŚMY?

  • Inauguracja (16.04.2015)

Happening na pl. Kościuszki z udziałem młodzieży i dorosłych polegający na artystycznym odczytywaniu dokumentów związanych z funkcjonowaniem teatru w Tomaszowie, rozdawanie materiałów promocyjnych oraz spotkanie informacyjne dotyczące projektu.

Trailer projektu: https://www.youtube.com/watch?v=Pdd-mgUZ88A

Reportaż: https://www.youtube.com/watch?v=iivHn1YPqWo

  • Warsztaty teatralno-filmowe dla młodzieży i dorosłych (21-30.08.2015)

Podczas zajęć z młodzieżą i dorosłymi stworzyliśmy film o wizycie Gabrieli Zapolskiej w Tomaszowie w 1887 roku. Uczestnicy warsztatów dowiedzieli się sporo o historii swojego miasta i specyfice teatru XIX wieku: gdzie w Tomaszowie mieściły się sceny teatralne i co na nich było wystawiane a także jak wyglądały widowiska prezentowane w teatrach prowincjonalnych. Uczestnicy poznawali historię Tomaszowa porównując stare zdjęcia z obecnym wyglądem miasta, odszukiwali przestrzenie, w których mieściły się teatry ogródkowe, a także zapoznawali się z tym, jak w XIX-wiecznym teatrze wyglądała scenografia, muzyka i aktorstwo. W trakcie przygotowań ważnym elementem było poznawanie tła historyczno-kulturowego przełomu XIX i XX wieku: jak wyglądało codzienne życie w mieście robotniczym, w co się ubierano i jak spędzano wolny czas. W trakcie przygotowywania scenariusza ważną rolę spełniło oglądanie pierwszych filmów Auguste i Louis Lumièra oraz Georges’a Melies’a, których to sposób prezentowania rzeczywistości (statyczna kamera, groteskowe aktorstwo) były inspiracją do tworzenia poszczególnych scen. Fabuła filmu została wywiedziona z autentycznego zdarzenia – wizyty Gabrieli Zapolskiej w Tomaszowie w 1887 r. Scenariusz tego wydarzenia powstał z połączenia fragmentów książki Emiliana Leszczyńskiego „Teatr w Tomaszowie w latach 1828-1912” z dokumentami z epoki tj. fragmenty gazet, wierszy tomaszowskiego poety – Zygmunta Różyckiego oraz podręcznika aktorstwa Anastazego Trapszo. Wszystko to zostało zebrane w obraz jednego dnia wizyty objazdowego zespołu, który poszukując miejsca do gry przemierza Tomaszów i tym samym poznaje zwyczaje kulturalne i sceny, które wówczas rozsiane były po restauracjach i oberżach. Uczestnicy zajęć stworzyli scenariusz filmu, dobrali rekwizyty i miejsca do zdjęć. Nad tym zadaniem czuwali instruktorzy i animatorzy kultury: Mikołaj Walenczykowski, Anna Jadwiga Nowak, Emilia Adamiszyn, Elżbieta Chrulska i Jolanta Olczyk.

Film jest dostępny pod linkiem: ttps://www.youtube.com/watch?v=MPWuZApG0CI

  • Gra miejska oraz karaoke (27.08.2015)

Działania animacyjne zorganizowane przez uczestników warsztatów teatralno-filmowych. W grze wzięło udział ponad 50 osób – dzieci, młodzież, dorośli. Uczestnicy przemierzali Tomaszów w poszukiwaniu miejsc, gdzie na przełomie XIX i XX wieku mieściły się sceny teatralne oraz rozwiązywali zagadki i proste zadania grupowe dotyczące teatru XIX wieku oraz historii miasta. Gra zakończyła się międzypokoleniowym karaoke (wspólnym śpiewaniem utworów dwudziestolecia międzywojennego) a uczestnicy w nagrodę otrzymali możliwość udziału w specjalnej sesji fotograficznej w stylu retro.

Reportaż: https://www.youtube.com/watch?v=U6eC_0_GmCI&feature=youtu.be

Karaoke: https://www.youtube.com/watch?v=5F7gRqdeADQ

  • We wrześniu i październiku odbyły się wykłady popularnonaukowe

„Klub kawalerów – czyli teatr przodków na wesoło” (18.09.2015) spotkanie dotyczące gatunków komediowych na przełomie XIX i XX wieku, podczas którego zastanawialiśmy się nad tym, „z czego śmiano się wówczas w Tomaszowie Mazowieckim”. Spotkanie poprowadziła Monika Kowalczyk-Kogut – animatorka kultury i teatrolog. Wykład zakładał współudział uczestników, którzy na sobie „przetestowali” wskazówki z XIX-wiecznych podręczników aktorskich, a także wchodzili w role aktorów odgrywając fragmenty „Domu otwartego” Michała Bałuckiego. Spotkanie pokazywało, jak różnorodne były gatunki tekstów i techniki gry aktora komediowego. Odwołując się do historii teatru polskiego pokazano, jakie były wówczas przejawy działań scenicznych w Tomaszowie, co bawiło widzów, czym różniła się krotochwila, monolog, parodia oraz o co chodziło z trzema stopniami komizmu wg Emila Deryga.

„Tomaszowski teatr muzyczny z przełomu XIX i XX wieku” (28.09.2015) – Spotkanie poświęcone formom muzycznym, które w robotniczym mieście były bardzo popularne. Krystyna Pietranek-Kulis – dziennikarka i krytyk muzyczny, przedstawiła czym były krótkie, proste spektakle, w których łączono żartobliwy tekst, komediową najczęściej akcję z melodyjnymi wstawkami muzycznymi. Uczestnicy dowiedzieli się czym były takie formy jak: komedioopera, wodewil, śpiewogra, singspiel, opereta, operetka, krotochwila ze śpiewem, komedia ze śpiewem i tańcem, przeróbki i montaże operetkowo-operowe. Spotkaniu towarzyszyły prezentacje muzyczne w wykonaniu Jolanty Bobras (sopran) i Marka Pająka (akompaniament – fortepian).

„Herbatka z profesorem” – wieczór pamięci poświęcony Stanisławowi Wilczyńskiemu – twórcy robotniczego Teatru Włókniarzy (15.10.2015)

Spotkaniu towarzyszyła wystawa dokumentów, których kopie udostępniła Biblioteka Instytutu Śląskiego w Opolu. Dotyczyły one pobytu Stanisława Wilczyńskiego w obozie koncentracyjnym w Dachau, a także niezwykłego przedstawienia „Zaczarowanego koła” Lucjana Rydla, jakie wystawili więźniowie. Pan Wilczyński był scenografem, aktorem i tancerzem w tym widowisku. Po wojnie, gdy znalazł się w Tomaszowie, stworzył bardzo liczny i aktywny teatr amatorski. Atmosfera spotkania była niezwykła, ponieważ przybyły osoby, które grały w Teatrze Włókniarzy, rodzina oraz wszyscy, którzy pamiętali tego wybitnego reżysera, animatora kultury i malarza. Aktorzy Wilczyńskiego przynieśli wiele zdjęć i innych pamiątek po Profesorze. Były wspomnienia, anegdoty, łzy wzruszenia i … wygłaszanie zapamiętanych z przedstawień tekstów.

Film o Stanisławie Wilczyńskim: https://www.youtube.com/watch?v=KvzRsCAwm1M

  • Podsumowanie projektu (28.10.2015)

Premiera filmu „Był teatr w Tomaszowie – wspomnienie o Gabrieli Zapolskiej”, prezentacja broszury edukacyjnej dla nauczycieli oraz gościnna prezentacja spektaklu „Z gier i zabaw dziecięcych” Teatru Wyjście Ewakuacyjne z filii Uniwersytetu J. Kochanowskiego z Piotrkowa Trybunalskiego.

Publikacja jest skierowana do nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych (język polski, historia, wiedza o kulturze). Podpowiadamy w niej, jak przeprowadzić ciekawe zajęcia dotyczące teatru XIX i XX wieku oraz zainteresować młodzież dziejami swojej miejscowości. Scenariusze zajęć dotyczą takich zagadnień jak scenografia, aktorstwo, dramat, prapoczątki kina a także sygnalizują tematy odnoszące się do historii Tomaszowa tj. twórczość Zygmunta Różyckiego-poety, „Teatr Włókniarzy” prowadzony przez Stanisława Wilczyńskiego a także teatr w gettcie żydowskim.

Reportaż: https://www.youtube.com/watch?v=xubuRBNKy94

Publikacja do pobrania: http://mok-tm.pl/wp-content/uploads/2015/12/Publikacja.pdf

 

Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w ramach programu „Teatr 2015”, priorytet: „250-lecie teatru publicznego w Polsce. Edukacja teatralna i promocja teatru”. Działanie było realizowane we współpracy z licznymi podmiotami m.in. z Ośrodkiem Sportu i Rekreacji, Miejską Biblioteką Publiczną im. Teresy Gabrysiewicz-Krzysztofik w Tomaszowie Mazowieckim, Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim im. Antoniego hr. Ostrowskiego, Skansenem Rzeki Pilicy, Archiwum Państwowym w Piotrkowie Trybunalskim oddział w Tomaszowie Mazowieckim, Stowarzyszeniem Inicjatyw Kulturalnych tARTak, Teatrem Polskim w Bydgoszczy.

Publikacja

12182515_952172484828453_8505783313073289049_o

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

Nie/Pamięć. Teatr w Tomaszowie Mazowieckim

Ośrodek Kultury „Tkacz” serdecznie zaprasza do udziału w projekcie teatralnym „Nie/Pamięć. Teatr w Tomaszowie Mazowieckim”, w ramach którego powstanie spektakl inspirowany listami z tomaszowskiego getta. Przedstawienie będą przygotowywać trzy, równolegle pracujące grupy warsztatowe: dramaturgiczna, aktorska oraz scenograficzno-kostiumograficzna. Projekt kierowany jest przede wszystkim do młodzieży, ale gorąco zachęcamy do współpracy także dorosłych i seniorów. Warsztaty będą trwać od 1 do 31 lipca bieżącego roku w Ośrodku Kultury „Tkacz”. Pragniemy, aby przygotowany spektakl został zaprezentowany zarówno ogólnopolskiej, jak i międzynarodowej publiczności. Projekt otrzymał dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie „Teatr 2015 – Promesa: 250-lecie teatru publicznego w Polsce. Edukacja teatralna i promocja teatru” i jest kontynuacją projektu „Pasaże Pamięci – spotkanie z kulturą tomaszowskich Żydów”. Pomysłodawczynią i koordynatorką projektów jest Justyna Biernat, która wkrótce poda szczegółowe informacje o harmonogramie i rekrutacji uczestników. Zainteresowanych zachęcamy do kontaktu: projekt@pasazepamieci.pl

WIĘCEJ

Napisz komentarz